Điều trị loét bàn chân tiểu đường

Trên phạm vi toàn cầu thì cứ mỗi 30 giây lại có một bệnh nhân đái tháo đường phải cắt cụt chi do loét chân, vậy điều trị loét bàn chân như thế nào? Bài viết tổng quan dưới đây sẽ cung cấp kiến thức cho bạn đọc.
Điều trị loét bàn chân tiểu đường

Trên phạm vi toàn cầu thì cứ mỗi 30 giây lại có một bệnh nhân đái tháo đường phải cắt cụt chi do loét chân, vậy điều trị loét bàn chân như thế nào? Bài viết tổng quan dưới đây sẽ cung cấp kiến thức cho bạn đọc.

Làm sạch vết loét:

Mục đích:

- Loại bỏ những tổ chức chết
- Kiểm tra mức độ lan rộng và phạm vi của vết loét
- Lấy mẫu bệnh phẩm để nuôi cấy vi khuẩn 
- Kích thích quá trình liền vết thương
 
Các cách làm sạch vết loét:
 
- Cắt lọc bằng các biện pháp ngoại khoa là cách chủ yếu được áp dụng vì đơn giản dễ thực hiện và hiệu quả cao.
- Làm sạch vết loét bằng cơ học
- Làm sạch vết loét bằng hóa học
 
Băng vết thương:

Mục đích:

-    Bảo vệ vết thương
-    Kiểm soát nhiễm trùng và ngăn ngừa nhiễm trùng thứ phát
-    Dẫn lưu dịch tiết từ ổ loét
-    Tạo môi trường ẩm thuận lợi cho quá trình liền vết thương

Các loại vật liệu sử dụng để băng vết thương:

-    Gạc tẩm nước muối sinh lý: hiệu quả tốt, sẵn có , dề áp dụng, rẻ tiền.
-    Các loại gạc chuyên dụng có tính hấp thụ cao sử dụng cho vết loét tiết nhiều dịch
-    Vật liệu sinh học thay thế da tạm thời.

Các biện pháp giảm trọng lực lên vết loét (off-loading)

Giải phóng trọng lực của cơ thể tác động lên bàn chân giúp cho quá trình liền vết thương. Các phương pháp off-loading gồm có:
-    Nghỉ ngơi tại giường
-    Xe lăn
-    Nạng
-    Khung tiếp xúc toàn bộ
-    Giày nửa đế.
Điều trị nhiễm trùng:

Nếu có nhiễm trùng cần bắt đầu điều trị kháng sinh ngay, không chờ kết quả cấymủ. Do nhiễm trùng bàn chân thường gặp tạp khuẩn nên chọn kháng sinh phổ rộng và thường phải phối hợp kháng sinh. Trừ một số ít trường hợp nhiễm trùng nhẹ có thể dùng kháng sinh đường uống, còn lại phải dùng kháng sinh đường tĩnh mạch. Trong quá trình điều trị cần kiểm tra chức năng gan, thận, công thức máu, máu lắng cho bệnh nhân. Hiệu quả điều trị được đánh giá bằng các triệu chứng nhiễm trùng toàn thân, tại chỗ, công thức máu, CRP, còn tốc độ máu lắng thường thay đổi chậm hơn.
Trong trường hợp có viêm xương nặng hoặc các tổn thương hoại tử tiến triển rất nhanh, cấp tính thì cần loại bỏ bằng phẫu thuật. Nếu viêm xương có thể điều trị bằng nội khoa thì thời gian dùng kháng sinh phải kéo dài ít nhất 3 tháng, đến khi chắc chắn đã hết viêm xương.

 


 

Điều trị các rối loạn chuyển hóa và các bệnh lý đi kèm:

-    Cần phải kiểm soát chặt chẽ đường huyết. Kiểm soát đường huyết tốt tạo thuận lợi cho quá trình liền vết thương, ngoài ra còn tạo thuận lợi giúp cải thiện chức năng tế bào bạch cầu.
-    Cân bằng nước-điện giải và thăng bằng toan kiềm nếu có rối loạn.
-    Truyền máu nếu có thiếu máu có chỉ định phải truyền máu
-    Điều trị suy tim, suy thận
-    Cải thiện tình trạng thiếu máu ở bàn chân và tại chỗ vết loét trong trường hợp có bệnh động mạch chi dưới, có các biện pháp sau:
+ Sử dụng các thuốc tăng cường lưu lượng máu ngoại vi như nhóm: pentoxyphylin.
+  Nhóm thuốc chống ngưng tập tiểu cầu
+  Hạn chế các chất gây co mạch
+  Không hút thuốc lá
+  Can thiệp mạch máu chi dưới: đặt stent tại vị trí tắc
+  Điều trị bằng phẫu thuật cầu nối by-pass
+  Gen trị liệu
Ghép da tự thân: khi tổ chức hạt mọc tốt và không còn nhiễm trùng, chỉ thực hiện được tại các cơ sở y tế có điều kiện ghép da
Một số kỹ thuật hiện đại áp dụng vào điều trị loét bàn chân đái tháo đường:
-    Hệ thống máy hút áp lực âm (VAC): Dịch tiết ra từ ổ loét sẽ được hút theo 1 chiều và chảy vào bình đựng . Như vậy dịch tiết của ổ loét được hút ra khỏi vết loét ngay nên vết loét luôn luôn được giữ ở một độ ẩm thích hợp và ngăn ngừa sự xâm nhập của vi khuẩn từ bên ngoài vào, làm tăng tưới máu cho ổ loét do đó làm tăng hiệu quả điều trị, thúc đẩy quá trình liền vết thương và thông qua đó làm giảm tỷ lệ cắt cụt chi.
-    Sử dụng các yếu tố tăng trưởng: Đã có nhiều nghiên cứu về sử dụng các yếu tố tăng trưởng khác nhau trong điều trị loét bàn chân đái tháo đường gồm yếu tố tăng trưởng có nguồn gốc tiểu cầu (PDGF); yếu tố tăng trưởng biểu bì (Epidermal Growth Factor- EGF), yếu tố tăng trưởng kích thích dòng bạch cầu hạt (G-CSF) và yếu tố phát triển chuyển dạng. Cục quản lý dược và thực phẩm Hoa kỳ (FDA) đã phê chuẩn chỉ định loại gel Becaplermin (yếu tố tăng trưởng có nguồn gốc tiểu cầu tái tổ hợp người, Regranex ) vào tháng 12 năm 1997 để điều trị các vết loét thần kinh đái tháo đường. Loại gel này tác dụng tới các mô dưới da hoặc thậm chí là sâu hơn[7]. Trên thực tế, Regranex là loại thuốc duy nhất được Cơ quan điều chỉnh châu Âu chấp nhận dựa trên kết quả nghiên cứu.
Vật liệu sinh học thay thế da tạm thời: là những vật liệu có nguồn gốc sinh học ( da đồng loại, da dị loại, các màng sinh học, các vật liệu sinh tổng hợp…) được dùng để che phủ vết loét một cách tạm thời. Nhằm tạo ra một lớp ngăn cách thích hợp nhất về mặt sinh lý giữa bề mặt vết loét và môi trường bên ngoài. Điều này cho phép các hệ thống sửa chữa và miễn dịch của cơ thể tham gia vào quá trình liền vết loét một cách hữu hiệu nhất. Do không tương hợp về mặt miễn dịch ghép nên các vật liệu này chỉ bám sống trên nền vết loét trong một thời gian nhất định sau đó sẽ bị thải loại. Hiện nay tại Việt nam đã có những cơ sở sử dụng một cách thường quy các sản phẩm này vào để điều trị các loét bàn chân đái tháo đường.
 

// //